In verkiezingstijd lijken we op iemand die midden in een bos een pad moet kiezen zonder een kaart. De gemakkelijkste weg kan ons recht het gevaar in leiden. Voordat we discussiëren over de kosten van de reis, moeten we weten waar we naartoe gaan. Dat overzicht ontbreekt maar al te vaak in onze politiek.
Alle ogen zijn gericht op Hormuz. Maar de ontwrichting begon niet met de laatste aanval op een tanker. De grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022 had al een wereldwijde energiecrisis veroorzaakt. Westerse sancties en Russische beperkingen op de gasleveringen ontwrichtten de energiehandel. In september van datzelfde jaar werden de onderzeese Nord Stream-pijpleidingen door explosies zwaar beschadigd. Europese fabrieken en huishoudens betaalden daarvoor al de prijs, jaren voordat Hormuz de krantenkoppen beheerste. Politici en burgers kunnen de problemen van vandaag niet begrijpen als ze de breuken van gisteren vergeten. Hormuz is het nieuwste front in een strijd die allang via energie, infrastructuur en handel wordt uitgevochten.
Op 23 oktober hadden onderzoekers voor die maand al 28 bevestigde of gemelde aanvallen op koopvaardijschepen in en rond de Straat van Hormuz geregistreerd. Het Internationaal Energieagentschap spreekt in verband met de bredere ontwrichting van de grootste onderbreking van de olietoevoer ooit. Een brandende tanker betekent een hogere factuur voor een fabriek, duurdere leveringen en minder ruimte in het gezinsbudget. Oorlog zit al aan de keukentafel lang voordat een leger de grens bereikt.
In Europa zijn tot eind 2027 minstens twaalf nationale verkiezingen gepland of te verwachten. Amerika stemt op 3 november. Daarna begint de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 7 november 2028. De regeringen die uit deze verkiezingen voortkomen, krijgen te maken met de verspreiding van kernwapens, technologische omwentelingen en rivaliserende mogendheden die de westerse vastberadenheid op de proef stellen. We kiezen wie ons zal besturen tijdens een gevaarlijke verschuiving in de mondiale machtsverhoudingen.
Toch dreigt koopkracht het hele debat op te slokken. In een peiling van Reuters en Ipsos uit augustus noemde 47 procent van de geregistreerde Amerikaanse kiezers de kosten van het levensonderhoud de belangrijkste factor voor hun stem bij de tussentijdse verkiezingen. Hun problemen zijn reëel. Maar even reëel is het gevaar van een politiek die de prijs van alles kent en de strategische kosten van niets begrijpt.
Iran maakt dat gevaar tastbaar. Zijn steun aan Hezbollah, Hamas en de Houthi’s heeft gewapende bewegingen in stand gehouden die burgers terroriseren en staten destabiliseren. Na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen in februari viel Teheran Arabische buurlanden aan en zette het stappen om Hormuz af te sluiten. De strategische boodschap is onmiskenbaar: als het regime niet op zijn eigen voorwaarden verder kan, zal het de wereld voor die tegenwerking laten betalen.
Stel je nu voor dat die strategie wordt beschermd door kernwapens. Op 27 oktober verklaarde het hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap tegenover de VN-Veiligheidsraad dat inspecteurs de eerder door Iran opgegeven voorraden hoogverrijkt uranium nog altijd niet konden verifiëren, waaronder een voorraad van ongeveer 440 kilogram. Een voorraad die niet kan worden gecontroleerd, bewijst niet dat er al een atoombom is gebouwd. Het is wel een waarschuwing: de vragen waar het meest van afhangt, blijven onbeantwoord.
Rusland heeft de geruststellende gedachte dat nucleaire afschrikking conventionele oorlog uitsluit, al onderuitgehaald. Een kernmacht kan zijn buurland binnenvallen en tegelijk met escalatie dreigen om buitenlandse interventie te beperken. Voor een regime dat terrorisme steunt, zou diezelfde bescherming een nog sinisterdere functie kunnen krijgen: een schild waarachter zijn gewapende handlangers kunnen blijven doden. Een kernwapen hoeft niet te ontploffen om agressie te ondersteunen.
Regeringen moeten gezinnen helpen hun rekeningen te betalen. Ze moeten ook voorkomen dat vijandige regimes bepalen hoe hoog die rekeningen worden. Een land dat zich laat chanteren in ruil voor goedkopere energie, leert de chanteur dat hij nog meer kan eisen. Zonder veiligheid is betaalbaarheid slechts een tijdelijke toegeving van wie de drukmiddelen in handen heeft.
De wereld is al in oorlog, op fronten die met elkaar verbonden zijn. De Iraanse drones waarmee Rusland Oekraïne aanvalt, maken dat verband zichtbaar. Europa kan het Midden-Oosten niet als andermans probleem beschouwen terwijl Iraanse wapens Europese steden helpen verwoesten. De wereldkaart houdt geen rekening met de hokjes waarin politici het liefst denken.
Ook de diplomatieke verdeeldheid van Europa heeft een prijs. Op 27 oktober spraken de Fin Alexander Stubb en de Noor Jonas Gahr Støre met Vladimir Poetin en vervolgens met Volodymyr Zelensky. Denemarken bekritiseerde het initiatief; Zweden plaatste er vraagtekens bij. Europa kan niet de vrede willen vormgeven en tegelijk verdeeld blijven over de eenvoudige stap om met de vijand te praten.
Een afdwingbare vredesregeling voor de oorlog van Rusland tegen Oekraïne is een strategische noodzaak. Ze moet Oekraïne de middelen en garanties bieden om een nieuwe invasie het hoofd te bieden. Een regeling die Moskou alleen de tijd geeft om zich opnieuw te bewapenen, bereidt de volgende oorlog voor. Diplomatie vergt drukmiddelen, discipline en een duidelijk doel. Een eindeloze confrontatie is geen vervanging voor een strategie.
Kijk naar het oosten. Een Chinese aanval op Taiwan, of een blokkade van het eiland, zou de Verenigde Staten kunnen meesleuren in een conflict met een kernmacht die over een enorme industriële capaciteit beschikt. Als de oorlog in Europa dan nog niet is beslecht, zullen verschillende fronten dezelfde Amerikaanse strijdkrachten, wapens en aandacht opeisen. Europa’s afhankelijkheid dreigt dan zijn zwakke plek te worden, juist wanneer Amerika het minst in staat is die te compenseren.
Goedkope drones en raketten hebben het ontwrichten van handelsstromen betaalbaar gemaakt, zelfs voor zwakkere tegenstanders. Elke bedreigde handelsroute verdedigen blijft duur. Amerika kan niet overal ter wereld permanent garant staan voor de veiligheid. De collectieve verdediging van de NAVO is geografisch gericht op Europa en het Noord-Atlantische gebied. Taiwan valt daarbuiten. Het bondgenootschap moet de verdeling van verantwoordelijkheden, zijn industriële capaciteit en de samenwerking met Aziatische partners grondig herzien. Europa moet de slagkracht opbouwen om zichzelf te verdedigen.
Die verdediging begint met weten wat bescherming verdient. Het immigratiebeleid moet onverkort respect voor de democratische rechtsorde eisen. Gewetensvrijheid, gelijkheid tussen mannen en vrouwen en het recht om godsdienst te bekritiseren zijn fundamenten van een vrije samenleving. Het politieke islamisme mag die rechten nooit tot wisselgeld maken. Een staat die zijn beginselen niet meer handhaaft, nodigt anderen uit de hunne op te leggen.
Samuel Paty werd in Frankrijk vermoord omdat hij lesgaf over vrijheid van meningsuiting. Ook zijn klaslokaal hoort op deze wereldkaart. Die moord moest afdwingen wat een leraar wel of niet mocht onderwijzen en wat kinderen wel of niet mochten leren. Elke keer dat we voor zulke intimidatie wijken, groeit de macht van degenen die haar inzetten.
Revolutionair links ondergraaft de fundamenten van de welvaart wanneer het van economisch succes een vergrijp maakt en van confiscatie een economisch programma. Wanneer het theocratisch geweld goedpraat in naam van de bevrijding, verraadt het de vrijheden die het beweert te verdedigen. De oude communistische belofte is in nieuwe woorden verpakt. Nog altijd legt ze niet uit hoe het vernietigen van degenen die rijkdom creëren iedereen rijker zou maken.
De geschiedenis waarschuwt ons. Frankrijk belandde na de Revolutie en de Terreur in de napoleontische dictatuur. Rusland verving de tsaristische orde door een partijstaat. De vernietiging van een elite maakte geen einde aan overheersing. Ze bracht nieuwe meesters aan de macht. Vandaag vormen technologische vernieuwers een nieuw machtscentrum. Een samenleving die uitvinders en ondernemers verjaagt, zal haar toekomst uiteindelijk moeten kopen bij landen die hen hebben verwelkomd.
Tegen november 2028 kunnen AI en robotica de productie en de militaire machtsverhoudingen ingrijpend hebben veranderd. Niemand kan met zekerheid een datum noemen waarop superintelligentie werkelijkheid wordt. Maar de beslissingen die vóór die tijd worden genomen, kunnen de toekomst van de mensheid generaties lang bepalen. Menselijke ambitie heeft geen kunstmatig bewustzijn nodig om moorddadig te worden. De wil om te overheersen heeft al een geschiedenis. Krachtige machines kunnen die wil een ongekend bereik geven.
Europa dreigt een welvarende toeschouwer van zijn eigen neergang te worden: het gebruikt technologieën die het niet beheerst, rekent op bescherming die het zelf niet kan bieden en onderhandelt over beginselen die het niet langer met overtuiging verdedigt. Universele waarden verliezen hun betekenis als we ze alleen verdedigen zolang het ons uitkomt.
Op 3 november gaan de Amerikanen naar de stembus in moeilijke economische omstandigheden. De wezenlijke vraag is of hun politiek die problemen in samenhang kan zien met de vrijheden, de veiligheid en het ondernemerschap die welvaart mogelijk maken. De Amerikaanse droom kan niet van koopkracht alleen leven. Hij heeft een land nodig dat bereid is de voorwaarden te verdedigen waaronder hij kon ontstaan.
Wat is oorlog? De georganiseerde poging om anderen jouw wil op te leggen. Oorlog rukt op via invasie, economische dwang en terreur.
Zijn goedkoopste overwinning: een vrije samenleving ervan overtuigen dat haar vrijheid te duur is om te verdedigen.
Ontvang het laatste nieuws
Abonneer je op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte! Ontvang als eerste het laatste nieuws in je inbox:

