Nu televisiezenders steeds meer klinken als politieke statements in plaats van journalistiek, zoeken kijkers hun informatie elders. Voor honderden miljoenen mensen betekent dat: X, het voormalige Twitter. Maar de nieuwste transparantiefunctie van het platform laat een heel ander beeld zien achter veel virale stemmen: ze zijn vaak niet wie ze zeggen te zijn.
Met de stille introductie van de functie “Over dit account” — die de vermoedelijke locatie, de aanmaakdatum en de herkomst van de app-download toont — is een web van valse identiteiten, gecoördineerde propaganda en antisemitische boodschappen zichtbaar geworden.
Een platform met ruim een half miljard stemmen
Ondanks controverse en gebruikersverlies blijft X een van de grootste digitale platforms ter wereld. Onafhankelijke schattingen spreken van 550 tot 600 miljoen actieve gebruikers per maand. Bij zulke aantallen kan een anonieme post binnen enkele minuten een wereldwijd narratief worden.
Die schaal, gecombineerd met X’ verdienmodel dat betrokkenheid beloont, maakt het platform bijzonder aantrekkelijk voor politieke beïnvloeding, haatberichten en desinformatie.
De nieuwe functie verscheen zonder veel aankondiging. Door op de aanmaakdatum van een profiel te drukken, ziet de gebruiker voortaan het vermoedelijke land van herkomst, het aantal wijzigingen van de gebruikersnaam en via welke app-winkel het account oorspronkelijk is geregistreerd. X waarschuwt dat de informatie onnauwkeurig kan zijn, bijvoorbeeld door VPN-gebruik of reizen. Toch zorgde de functie in de eerste uren al voor grote opschudding.
‘Gaza-getuigenissen’ buiten Gaza
De opvallendste onthullingen betroffen accounts die beweerden live te rapporteren vanuit Gaza tijdens de oorlog. Veel daarvan deelden emotionele video’s, dramatische oorlogsbeelden of donatielinks die moeilijk te verifiëren waren. Na het openen van de nieuwe functie bleek dat tal van zogenaamde Gazaanse gebruikers zich feitelijk bevonden in:
- India
- het Verenigd Koninkrijk
- de Westelijke Jordaanoever
- andere regio’s zonder enige link met het conflict
Sommige accounts verspreidden fel anti-Israëlische of antisemitische berichten terwijl ze donaties vroegen. Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken prees de functie en stelde dat zij “de maskers afrukte” van valse Gaza-profielen.
De functie liet echter ook fouten zien. De Palestijnse journalist Motasem A. Dalloul, die daadwerkelijk in Gaza werkt, werd opeens gelokaliseerd in Polen. Hij publiceerde beelden vanuit verwoeste wijken om zijn aanwezigheid in Gaza te bewijzen.
Antisemitische boodschappen in Amerikaanse vermomming
De functie onthulde ook dat verschillende accounts zich voordeden als Amerikaanse “patriotten”, “MAGA-aanhangers” of “America First”-stemmen — terwijl ze antisemitische of anti-Israëlische berichten verspreidden. Ondanks Amerikaanse vlaggen en patriottische slogans in hun profielen, bleken veel van deze accounts beheerd vanuit:
- Rusland
- Nigeria
- India
- Pakistan
- Thailand
- diverse Oost-Europese landen
Internationale media hadden eerder al bericht over buitenlandse contentfabrieken die zich voordoen als Amerikaanse gebruikers. De nieuwe functie van X biedt een onverwachte bevestiging. Verschillende accounts die antisemitische complottheorieën deelden onder het mom van “gewone Amerikaanse burgers”, bleken helemaal niet in de VS te opereren.
Deze overlap tussen antisemitische narratieven en buitenlandse operators roept nieuwe vragen op over de coördinatie en het doel van dergelijke accounts.
Een verdienmodel waarin verontwaardiging loont
De onthullingen werpen ook licht op een structureel probleem binnen X. Het platform betaalt gebruikers met veel betrokkenheid uit een advertentiefonds, en verontwaardiging genereert meer reacties dan feiten of nuance. Voor beheerders in landen met lage inkomens kan het runnen van zo’n politiek geladen account — vermomd als ouder uit Gaza of als Amerikaanse vrachtwagenchauffeur — een lucratieve bezigheid worden.
Sommige recent ontmaskerde accounts bleken voorheen ook virale berichten te posten over totaal andere onderwerpen, wat suggereert dat het ze vooral om bereik en inkomsten te doen is.
Een transparantie-instrument dat zowel verheldert als verwart
De functie “Over dit account” is niet feilloos. Ze kan legitieme gebruikers verkeerd plaatsen en verbergt automatisch bepaalde overheidsaccounts om veiligheidsredenen. Maar ondanks die beperkingen toont ze voor het eerst de omvang van online manipulatie en hoe eenvoudig digitale identiteiten kunnen worden gefabriceerd, misbruikt of gekocht.
Wat de functie uiteindelijk laat zien, gaat verder dan locatiegegevens. Ze legt bloot dat een virale post — een slogan, een emotionele video, een schijnbaar persoonlijk verhaal — vaak niet afkomstig is van waar mensen denken. Sommige accounts die zich voordoen als lokale getuigen of als Amerikaanse kiezers blijken onderdeel van verre politieke of commerciële netwerken.
In een tijd waarin traditionele media onder vuur liggen wegens vermeende vooringenomenheid en sociale media worden gezien als alternatief, maakt de update van X duidelijk hoe dun de scheidslijn is geworden tussen werkelijkheid, enscenering en manipulatie. Het wereldwijde gesprek vindt online plaats, maar de herkomst van vele stemmen bleef tot nu toe verborgen.
Tot nu.
Ontvang het laatste nieuws
Abonneer je op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte! Ontvang als eerste het laatste nieuws in je inbox: