Stablecoin: de EU op zoek naar relevantie

Stablecoins — cryptografische tokens waarvan de waarde is gekoppeld aan een reëel actief, meestal de Amerikaanse dollar — zijn uitgegroeid tot de stille motor achter mondiale digitale betalingen. Ze zijn ontworpen om altijd aan een vaste prijs te handelen (meestal 1:1 met de dollar), gedekt door reserves zoals cash of kortlopend overheidspapier. Voor particulieren bieden stablecoins snelle, goedkope overschrijvingen en makkelijke toegang tot cryptomarkten. Voor bedrijven vormen ze een sneller, programmeerbaar alternatief voor traditionele grensoverschrijdende betalingen.

Maar hun opmars heeft ook een nieuw geopolitiek en monetair spanningsveld blootgelegd: de Verenigde Staten gebruiken stablecoins om de dollardominantie verder te versterken, terwijl Europa moeite heeft om niet achterop te raken.

Wat zijn stablecoins precies?

Een stablecoin is een digitale token die wordt uitgegeven door een private entiteit en die tegen een vaste waarde kan worden ingewisseld — doorgaans één Amerikaanse dollar. Die stabiliteit wordt gegarandeerd door hoogwaardig en liquide onderpand. In de VS bestaat dat onderpand bijna volledig uit Amerikaanse schatkistpapier.

Elke keer wanneer iemand voor 1 dollar aan stablecoins koopt, investeert de uitgever diezelfde dollar in kortlopend Amerikaans staatspapier. De gebruiker ontvangt een digitale token; de Amerikaanse overheid ontvangt financiering. ING-hoofdeconoom Peter Vanden Houte noemt dit “een vorm van geldcreatie”: schatkistpapier aan de activazijde, digitale tokens aan de passivazijde.

Dit heeft drie grote gevolgen:

1. Stablecoins financieren de Amerikaanse staatsschuld.
   Elke nieuwe token verhoogt de vraag naar Amerikaans overheidspapier.
2. Ze versterken het mondiale dollarsysteem.
   Omdat 99% van alle stablecoins dollar-gedenomineerd is, verlopen internationale digitale betalingen steeds vaker via dollarrails.
3. Ze stimuleren digitale dollaradoptie — zonder dat de Federal Reserve zelf een digitale dollar hoeft uit te geven.
   Private bedrijven doen het werk. De dollar plukt de vruchten.

Waarom stablecoins belangrijk zijn voor internationale handel

Voor bedrijven die wereldwijd aankopen of verkopen, kunnen stablecoins trage en dure correspondentbanknetwerken vervangen:

• Betalingen worden in seconden afgerekend in plaats van dagen.
• De kosten zijn een fractie van een klassieke SWIFT-transfer.
• Blockchain levert onmiddellijk, verifieerbaar bewijs van betaling.
• Via smart contracts kunnen geautomatiseerde of voorwaardelijke betalingen plaatsvinden:
  een leverancier krijgt automatisch zijn geld wanneer een container in de haven wordt gescand,
  importheffingen kunnen automatisch worden geïnd,
  escrow wordt uitgevoerd zonder tussenpersonen.

Ook voor de financiële sector zijn de voordelen groot: stablecoins vereenvoudigen de afwikkeling van digitale activa — van tokenized effecten tot cryptobedrijven. Ze verminderen tegenpartijrisico en verlagen de kosten voor clearing en reconciliatie.

Geen wonder dat de markt nu al 300 miljard dollar waard is en de komende vijf jaar naar verwachting zal vervijfvoudigen.

Het regelgevend verschil: Verenigde Staten vs. Europa

Hier ontstaat het geopolitieke spanningsveld.

De Amerikaanse “Genius Act”: Innovatie als strategisch instrument

De Genius Act, aangenomen afgelopen zomer onder president Donald Trump, creëert een soepel en innovatiegericht kader voor stablecoinuitgevers. Het doel is:

• de Amerikaanse dominantie in digitale betalingen versterken,
• de mondiale afhankelijkheid van de dollar vergroten,
• en de vraag naar Amerikaans schatkistpapier verder aan te jagen.

Met andere woorden: stablecoins worden een instrument van monetaire macht.

De filosofie achter de wet is eenvoudig: eerst groeien, dan reguleren. Innovatie komt voorop; toezicht volgt later. Amerika exporteert de digitale dollar—via private bedrijven.

Europa: MiCAR — eerst reguleren, dan concurreren

De EU’s Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCAR) doet precies het tegenovergestelde: veiligheid eerst, innovatie later.

MiCAR schrijft voor dat euro-stablecoins:

• volledig gedekt moeten zijn door euro’s of Europees overheidspapier,
• streng toezicht moeten hebben,
• transparante reserve-informatie moeten publiceren,
• limieten kunnen krijgen om de ECB te beschermen tegen monetair machtsverlies.

Het is veiliger, maar trager. Critici vrezen dat het Europese projecten minder concurrerend maakt dan de Amerikaanse. De ECB vreest juist dat geen Europese stablecoin nog veel gevaarlijker is — omdat dat de dollar dominantie nóg groter maakt.

De Europese tegenzet: een eigen stablecoin

Europa komt in beweging.

Een consortium van negen Europese banken — waaronder KBC, ING en Caixa — plant de lancering van een Europese stablecoin in de tweede helft van volgend jaar. Hun doelstellingen:

• goedkopere, bijna-instant internationale betalingen,
• minder afhankelijkheid van Amerikaanse financiële infrastructuur,
• en een betrouwbaar, transparant alternatief voor Amerikaanse stablecoins waarvan de reserves niet altijd even duidelijk waren.

Tether, de marktleider, misleidde jarenlang gebruikers over haar dekking en belegde zelfs klantentegoeden in volatiele bitcoin. TerraUSD stortte in 2022 volledig in — een verlies van 50 miljard dollar. Europese voorzichtigheid is dus begrijpelijk.

Onder MiCAR moet de Europese stablecoin volledig worden gedekt door euro’s of staatsobligaties van EU-lidstaten, wat het project conservatiever maar ook geloofwaardiger maakt.

De banken stellen dat hun infrastructuur openstaat voor andere Europese banken — cruciaal voor schaal.

Andere Europese initiatieven

Daarnaast werkt Europa op twee extra fronten:

1. De Digitale Euro (CBDC)
   Een door de ECB uitgegeven digitale munt voor consumenten en bedrijven.
2. G7-valutastablecoins
   Een aparte samenwerking tussen onder meer Banco Santander, BNP Paribas, Goldman Sachs, Citi, Deutsche Bank en UBS, die werkt aan stablecoins gebaseerd op G7-valuta’s.
   Dit lijkt op een moderne versie van het vroegere Libra-project van Facebook.

Deze initiatieven laten zien dat Brussel, Frankfurt en andere Europese hoofdsteden goed beseffen dat de toekomst van geld programmeerbaar, instant en grensoverschrijdend zal zijn. De EU kan zich niet permitteren toekijkend te blijven.

Een strijd om relevantie

De opkomst van stablecoins toont een fundamenteel verschil in denkwijze:

• De VS ziet financiële innovatie als geopolitiek instrument.
  De Genius Act gebruikt stablecoins om de dollar te versterken en de Amerikaanse schuldfinanciering te ondersteunen.
• Europa ziet financiële innovatie eerst als risico.
  MiCAR beschermt weliswaar de stabiliteit, maar beperkt de snelheid en schaal van Europese projecten.

In een digitale economie waarin snelheid en schaal geopolitieke invloed bepalen, leiden die twee benaderingen tot totaal verschillende uitkomsten.

Europa staat voor een strategische vraag:
Kan de EU een regelgevende supermacht blijven zonder afhankelijk te worden van Amerikaanse digitale financiële infrastructuur?

De aankomende Europese bank-stablecoin is een eerste poging om die vraag te beantwoorden.
Het succes of falen ervan zal bepalen of Europa kan evolueren van regelmaker naar speler in het toekomstige mondiale geldsysteem.