Israël leeft: Bouchez toont wat politieke trouw betekent

Op 6 oktober 2026 kwam de Joodse gemeenschap in Antwerpen samen voor de herdenking van de terreuraanslagen van 7 oktober 2023. Onder de titel ‘Israël leeft’ stond de avond in het teken van herinnering, verbondenheid en veerkracht. Drie jaar na de moorden en ontvoeringen blijft het verdriet diep. Tegelijk leeft de overtuiging dat terreur het Joodse leven niet mag breken.

De herdenking, gedragen door het Joods Informatie- en Documentatiecentrum en Hart voor Israël, bracht getuigenissen, toespraken en muziek samen. Met Raz Shifer, overlevende van de aanslag op het Nova-muziekfestival, kreeg de herinnering een persoonlijk gezicht. Achter ieder slachtoffer schuilt een leven, achter iedere naam een familie die voorgoed werd getekend.

De muzikale bijdragen van Barry Mehler, Aaron Wajnberg en zijn klezmerband boden ruimte aan verdriet, hoop en levenswil. Ook de deelname van Darya Safai gaf uitdrukking aan politieke verbondenheid. Maar vooral het optreden en de uitzonderlijke toespraak van Georges-Louis Bouchez gaven de avond een bijzondere betekenis.

De MR-voorzitter was aanwezig op een moment waarop aanwezigheid ertoe doet. Voor een gemeenschap die zich de afgelopen jaren steeds vaker alleen heeft gevoeld, is dat veel meer dan een beleefd gebaar. Het betekent dat haar verdriet wordt erkend en dat zij op politieke steun kan rekenen, ook wanneer die steun niet vanzelfsprekend wordt toegejuicht.

Bouchez heeft binnen de Joodse gemeenschap vertrouwen opgebouwd door zichtbaar naast haar te blijven staan. De warme erkenning die hij van de organisatoren kreeg, weerspiegelde die verbondenheid. Zijn optreden in Antwerpen maakte duidelijk dat hij inmiddels een politieke leegte vult die verder reikt dan één partij.

De VLD was in het verleden nauw verbonden met de Joodse gemeenschap. Die historische band steunde op liberale beginselen, individuele vrijheid en de bescherming van minderheden. Vandaag leeft de pijnlijke indruk dat de partij haar vroegere trouw heeft ingeruild voor het meebewegen met een klimaat van anti-Joodse hysterie. Voor wie zich die oude verbondenheid herinnert, voelt dat alsof zij haar politieke ziel heeft verkocht.

Bouchez neemt bovendien een rol op zich die de Joodse gemeenschap lange tijd aan de N-VA toeschreef: die van een bondgenoot op wiens blijvende steun zij dacht te kunnen rekenen. De aanwezigheid van Darya Safai toont dat er binnen die partij mensen zijn die deze verbondenheid zichtbaar blijven dragen. Juist daarom valt de afstand van andere politieke leiders des te sterker op.

Want naast degenen die aanwezig waren, vielen ook de afwezigen op: de eerste minister en de burgemeester van Antwerpen.

In het ‘Jeruzalem van het Noorden’ weegt de afwezigheid van de burgemeester bijzonder zwaar. De Joodse gemeenschap behoort tot het historische en levende weefsel van Antwerpen. Haar verdriet raakt ook de stad. Een herdenking van de terreur van 7 oktober gaat daarom eveneens over de verantwoordelijkheid tegenover Joodse inwoners: hun veiligheid, hun waardigheid en hun plaats in de samenleving.

Ook de afwezigheid van de eerste minister liet een lege plaats achter. Zonder hun redenen te kennen, kunnen daaruit geen persoonlijke motieven worden afgeleid. Maar het publieke signaal blijft bestaan. Op een avond waarop aanwezigheid zoveel betekent, wordt afwezigheid onvermijdelijk opgemerkt.

Die afstand werd dit jaar bovendien al vóór de herdenking voelbaar. Noch de burgemeester van Antwerpen, noch de eerste minister bezorgde ons magazine Centrale een boodschap voor het Joodse Nieuwjaar. Na de weigering van de Vlaamse minister-president vorig jaar bleef nu ook hun nieuwjaarsgroet uit.

In 2025 verwees het kabinet van Matthias Diependaele aanvankelijk naar de gevoeligheden rond het conflict in het Midden-Oosten om geen Rosj Hasjana-boodschap te bezorgen. De minister-president verklaarde nadien dat zijn beslissing voortkwam uit een algemeen principe om vanuit zijn mandaat geen religieuze activiteiten te ondersteunen.

Toch blijft die oorspronkelijke verwijzing naar het Midden-Oosten pijnlijk. Een nieuwjaarswens aan Joodse medeburgers is een eenvoudig gebaar van erkenning en verbondenheid. Zij houdt geen oordeel in over het beleid van de Israëlische regering. Wanneer zelfs zo’n groet politiek gevoelig wordt, ontstaat de indruk dat Belgische Joden worden beoordeeld vanuit een buitenlands conflict waarvoor zij als gemeenschap geen verantwoordelijkheid dragen.

Het uitblijven van de nieuwjaarsboodschappen dit jaar, gevolgd door de afwezigheid op de herdenking, versterkt een ongemakkelijk gevoel: de ooit zo vanzelfsprekende band met bepaalde politici lijkt afhankelijk geworden van de populariteit die de Joodse gemeenschap op dat moment geniet.

Hoe eeuwig is een verbondenheid die wijkt zodra het maatschappelijke klimaat verandert?

Politieke trouw krijgt betekenis wanneer zij wordt beproefd. Wanneer steun kritiek uitlokt, wanneer het debat verhardt en wanneer zwijgen gemakkelijker lijkt, blijkt wie werkelijk bereid is naast een gemeenschap te blijven staan. De erkenning van Joodse burgers mag niet afhangen van opiniepeilingen, straatprotesten of electorale berekeningen.

Daarom verdient het optreden van Georges-Louis Bouchez bijzondere aandacht. Zijn aanwezigheid en toespraak maakten zichtbaar wat velen vandaag missen: een politieke bondgenoot die zijn verbondenheid ook persoonlijk gestalte geeft. Een gemeenschap onthoudt wie er stond toen zij steun nodig had. Zij onthoudt ook welke beloften op dat moment zonder zichtbaar gevolg bleven.

‘Israël leeft’ was in de eerste plaats gewijd aan de slachtoffers, de overlevenden en hun families. Hun herinnering behoort centraal te blijven staan. Maar de avond hield ook de Belgische politiek een spiegel voor. Herdenken vraagt de bereidheid om de mensen die vandaag met angst en uitsluiting worden geconfronteerd, daadwerkelijk bij te staan.

In Antwerpen gaf Georges-Louis Bouchez die verbondenheid een gezicht. De lege plaatsen maakten duidelijk waarom dat ertoe doet.