De video hierboven werd gemaakt met artificiële intelligentie. In minder dan één minuut probeert hij iets te tonen dat al meer dan tweeduizend jaar duurt: de vervolging van Joden doorheen de geschiedenis. Het is geen volledige documentaire, en hij kan niet elk land, elk bloedbad, elke wet, elke verbanning of elke vernedering tonen. Maar hij doet wel iets krachtigs: hij vat eeuwen van haat samen in één korte visuele waarschuwing.
Wat we in die video zien, is niet alleen geschiedenis. Het is een patroon. Telkens opnieuw werden Joden beschuldigd wanneer samenlevingen bang, kwaad, arm, ziek, verslagen of verward waren. Toen de pest kwam, werden Joden ervan beschuldigd waterputten te vergiftigen. Wanneer economieën instortten, werden Joden ervan beschuldigd het geld te controleren. Wanneer revoluties uitbraken, werden Joden ervan beschuldigd die te veroorzaken. Wanneer naties naar zuiverheid streefden, werden Joden behandeld als een besmetting. De beschuldiging veranderde van eeuw tot eeuw, maar het mechanisme bleef hetzelfde.
Antisemitisme wordt vaak “de oudste haat” genoemd, maar die uitdrukking is te zacht. Haat tegen Joden gedraagt zich eerder als een virus. Het muteert, verspreidt zich, verbergt zich en keert terug in nieuwe vormen. Het beweegt zich van religie naar politiek, van gerucht naar propaganda, van de straat naar het internet. Het besmet mensen die op zoek zijn naar een gemakkelijke vijand en een eenvoudige verklaring voor een ingewikkelde wereld.
Deze haat zit niet letterlijk in het biologische DNA van mensen. Niemand wordt geboren met de noodzaak om Joden te haten. Maar antisemitisme kan wel deel worden van het culturele DNA van een samenleving: doorgegeven via verhalen, grappen, preken, complottheorieën, politieke slogans, familiale vooroordelen en online leugens. Veel mensen worden niet gedwongen om dit virus op te lopen. Ze vangen het met plezier op, omdat het hun iemand geeft om de schuld te geven.
De geschiedenis van de Jodenvervolging in Europa, ook in België, toont hoe gevaarlijk dit virus wordt wanneer angst en haat elkaar vinden.
Ontvang het laatste nieuws
Abonneer je op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte! Ontvang als eerste het laatste nieuws in je inbox: