In een historische stap heeft president Emmanuel Macron aangekondigd dat 12 juli voortaan ‘Alfred Dreyfusdag’ zal zijn, ter nagedachtenis aan de Joodse legerofficier die in 1894 onterecht werd beschuldigd van verraad. Deze jaarlijkse herdenking is niet alleen bedoeld om het verleden recht te zetten, maar ook om de hedendaagse dreiging van antisemitisme onder de aandacht te brengen.
Macron waarschuwde dat het “blijvende antisemitisme” in Frankrijk niet mag worden genegeerd. Ondanks de republikeinse idealen blijven antisemitische incidenten stijgen. Alleen al in de eerste helft van 2025 werden 504 antisemitische daden geregistreerd. De president erkende dat de “oude demonen” van haat nooit zijn verdwenen.
Door Dreyfus jaarlijks te herdenken, wil Frankrijk zijn jeugd herinneren aan de noodzaak om op te komen voor gerechtigheid en waarheid. Deze symbolische daad erkent de fouten uit het verleden en herbevestigt de strijd tegen haat in het heden.
New York en de Onrust van de Joodse Gemeenschap
In New York, de grootste Joodse stad ter wereld, heerst toenemende ongerustheid. De reden is de opkomst van Zohran Mamdani, kandidaat-burgemeester met uitgesproken anti-Israëlstandpunten en steun voor de BDS-beweging. Hij weigerde afstand te nemen van de slogan “Globalize the Intifada”, wat door velen als een oproep tot geweld wordt gezien.
Politieke leiders, waaronder Joodse Democraten, hebben hun bezorgdheid uitgesproken. De stad registreerde in 2024 345 antisemitische incidenten – meer dan enig andere vorm van haatmisdrijf. Joodse inwoners vrezen dat een overwinning van Mamdani hun veiligheid ernstig zal ondermijnen.
Voor het eerst overwegen sommigen hun stad te verlaten. “Ik vraag me af of ik nog wel openlijk Joods kan zijn in mijn eigen stad,” aldus een inwoner. De angst is niet alleen voor fysiek geweld, maar ook voor ideologische uitsluiting en het wegvallen van bescherming door de overheid.
West-Europa: Heropleving van Oude Vijandigheid
In het Verenigd Koninkrijk werden in 2023 meer dan 4.100 antisemitische incidenten gerapporteerd, het hoogste aantal ooit. Na de aanval van Hamas op Israël in oktober explodeerden de cijfers. Van aanvallen tot vandalisme: de Joodse gemeenschap voelt zich steeds minder veilig.
Ook in Duitsland adviseerde de regeringscommissaris Joden om niet overal een keppel te dragen. Met een toename van antisemitische misdrijven en blijvende bedreigingen voelt de wederopstanding van Joodse cultuur als fragiel.
Verder worden religieuze gebruiken in Europa steeds vaker beperkt. In België werd ritueel slachten verboden. In Denemarken kwamen er pogingen om besnijdenis te verbieden. Deze trends doen Joden twijfelen of ze nog welkom zijn in hun eigen thuislanden.
Oost-Europa: Terugkeer van Joods Leven?
Tegenstrijdig genoeg wordt in Oost-Europa Joods leven nieuw leven ingeblazen. In Moldavië, waar ooit bloeiende gemeenschappen waren, is nu sprake van heropleving. Chabad is actief, synagogen worden gerestaureerd, en de overheid opende een Nationaal Joods Museum. Antisemitisme is er zeldzaam.
Ook Polen kent een culturele heropleving, met festivals in Krakau en een groeiende waardering voor Joods erfgoed. In Oekraïne leidde de verkiezing van de Joodse president Zelensky tot trots binnen en buiten het land. Ondanks oorlog en armoede is er hoop.
Natuurlijk zijn er risico’s – nationalisme, economische instabiliteit, Russische invloed. Maar juist in hun kleinschaligheid lijken deze gemeenschappen zichtbaar, verbonden en veerkrachtig. In tegenstelling tot het Westen voelen Joden zich hier soms minder politiek belaagd.
Slotbeschouwing: Hoop, Identiteit en Veerkracht
De strijd tegen antisemitisme is universeel. Macron’s Dreyfusdag herinnert aan de plicht om onrecht te erkennen. In New York klinkt de oproep om minderheden daadwerkelijk te beschermen. En in Oost-Europa bewijst de heropleving van kleine gemeenschappen dat zelfs uit as nieuw leven kan ontstaan.
Waar kunnen Joden vandaag het beste wonen? Er is geen eenvoudig antwoord. Israël biedt veiligheid, maar ook permanente dreiging. In Europa verschuift de balans. Terwijl het Westen worstelt met ideologische spanningen, biedt het Oosten onverwacht ruimte voor groei en herstel.
Wat blijft is de les van Dreyfus: waarheid, gerechtigheid en burgermoed zijn nodig om haat te bestrijden. De toekomst van het Jodendom ligt in samenlevingen die deze waarden omarmen – of dat nu Parijs, New York of Chișinău is.
Laat onze daden de idealen van vrijheid, veiligheid en waardigheid weerspiegelen.
Ontvang het laatste nieuws
Abonneer je op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte! Ontvang als eerste het laatste nieuws in je inbox: