Op pagina zes van La Libre Belgique van 19 november loopt een oudere Joodse man met een zwarte hoed langs twee Belgische militairen. Meteen onder de foto staat, in de grootste letters op de pagina, een kop over ruim 9.300 gevallen van verlies en diefstal van militair materieel in vijf jaar tijd. Wat had die man daarmee te maken? Uit de berichtgeving van de krant blijkt alleen dat hij over straat liep. Het enige verband tussen deze man en het verdwenen materieel is het verband dat de krant zelf op de pagina heeft gelegd.
Het artikel gaat over de vraag of de Belgische staat weet waar zijn materieel blijft. Een Kamerlid stelde vragen aan de minister van Defensie. De minister gaf cijfers. De burger heeft alle reden om te vragen hoe wapens kunnen verdwijnen en wie de inventaris hoort bij te houden. Toch is de meest prominente figuur op de foto een voorbijganger die het parlement, de krant en haar lezers geen enkele uitleg verschuldigd was.
Dorian de Meeûs bood namens La Libre zijn excuses aan. De redactie wilde naar eigen zeggen het FN SCAR-geweer laten zien, een wapen dat Belgische militairen dragen wanneer zij synagogen bewaken. Van kwade bedoelingen was volgens hem geen sprake. Die uitleg is aannemelijk. Ze maakt tegelijk duidelijk waar het redactionele oordeel tekortschoot. De redactie kon het geweer van de militairen op de achtergrond tot op het model herkennen. Hoe kon ze dan de man op de voorgrond over het hoofd zien?
Bekijk die uitleg eens door de ogen van een Joodse Belg. Een krant grijpt naar een foto van soldaten bij een synagoge, omdat Joden in België gewapende bescherming nodig hebben om veilig een gebedsdienst bij te wonen. Vervolgens haalt de krant de foto uit die context en plaatst ze hem boven een kop over diefstal. Zo krijgt een beeld dat toont waarom Joden bescherming nodig hebben, een betekenis die juist argwaan tegen hen kan voeden. Wie de krant doorbladert, leest misschien nooit de kleine letters van het bijschrift waarin het geweer wordt geïdentificeerd. De man en de kop heeft die lezer dan al gezien.
De verwijzing naar de jaren dertig heeft een concrete Belgische achtergrond. In juni 1932 berichtte het Joods persagentschap JTA dat een Antwerps dagblad in een hoofdartikel Joden als groep had afgeschilderd als politieke onruststokers en oplichters. Wie als Jood die krant opensloeg, werd louter op grond van zijn afkomst van oneerlijkheid beticht. In 2026 heeft La Libre zo’n beschuldiging nergens uitgesproken. Toch dook op pagina zes de oude antisemitische associatie tussen Joden en oneerlijkheid weer op. Ditmaal volstonden enkele millimeters tussen een foto en een krantenkop.
Daarom doen de excuses ertoe. En daarom luistert de formulering zo nauw. La Libre verontschuldigde zich omdat de redactie niet had voorzien hoe lezers de combinatie van foto en kop konden opvatten. Maar de lezers hebben die foto niet gekozen. Zij hebben evenmin bepaald hoe groot hij op de pagina kwam en welke kop eronder stond. Die beslissingen nam de redactie. Een duidelijker excuus had zo kunnen luiden. Wij hebben een herkenbare man afgebeeld boven een kop over diefstal. Hij had met de zaak niets te maken. Wij hadden een andere foto moeten kiezen.
Elke Belgische redacteur weet welke vraag hij zich moet stellen voor hij in een bericht over een misdrijf iemands naam afdrukt. Welke feiten rechtvaardigen dat ik deze persoon bij de zaak betrek? Een gezicht verdient dezelfde zorgvuldigheid als een naam. De man op pagina zes heeft evenveel recht als iedere andere Belg om op straat langs een camera te lopen zonder in de krant het gezicht te worden van andermans vergrijp.
Ontvang het laatste nieuws
Abonneer je op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte! Ontvang als eerste het laatste nieuws in je inbox:

